← Alle nyheiter

PISA 2025: Kan rollespel gje born og unge meir leselyst?

Kvar tredje tiandeklassing i Noreg les no på lågt nivå, viser PISA 2025. Regjeringa seier sjølv at skulen ikkje kan snu utviklinga åleine. I V.A.R.D.E. trur vi at rollespelbordet kan vere ein del av løysinga – og forskinga gir oss god grunn til det.

Kva viser PISA 2025?

PISA måler kva 15-åringar kan i lesing, matematikk og naturfag. Tala frå 2025 er dei svakaste Noreg nokon gong har hatt i lesing:

  • 34 % av tiandeklassingane presterer på lågt nivå i lesing. Blant gutane er talet 41 %.
  • Lesescoren har falle 60 poeng sidan 2015. Det svarar til om lag eit heilt skuleår med læring.
  • Noreg ligg no under OECD-snittet i lesing, matematikk og naturfag.

Dei som les på lågt nivå, manglar det PISA reknar som minstekompetansen for vidare utdanning og arbeidsliv. Kunnskapsminister Kari Nessa Nordtun kallar resultata «svært alvorlige» og vil setje inn kraftigare tiltak.

Skulen kan ikkje gjere det åleine

Regjeringa sin leselyststrategi for 2024–2030 er klar på kven som må bidra:

«Dersom fleire skal bli glade i å lese må barnehagen, skulen, foreldre og føresette, kulturlivet og samfunnet elles jobbe saman.»

Kulturlivet og samfunnet elles – det er òg frivillige lag som oss. Leselyst veks ikkje berre i klasserommet. Ho veks der born og unge møter tekstar dei sjølve har lyst til å forstå.

Kvifor rollespel kan gje leselyst

I bordrollespel som Dungeons & Dragons (D&D) skapar spelarane ei forteljing saman rundt eit bord. Kvar spelar styrer sin eigen karakter, og ein spelleiar skildrar verda og kva som skjer. Undervegs må du lese regelbøker, kart, brev og trolldomsformlar – fordi karakteren din treng det.

Det treff tre ting leseforskinga peikar på som viktige for leselyst (Udir):

  • Meistring: Du får det til, og det gir lyst på meir.
  • Frivilligheit: Du les fordi du vil vite, ikkje fordi det er lekse.
  • Fellesskap: Forteljinga er delt, og alle ved bordet treng kvarandre.

For lesesky ungdom kan det vere skilnaden på å måtte lese og å ville lese.

Kva seier forskinga om rollespel og lesing?

Forskinga på bordrollespel er ung, men ho peikar i same retning:

  • Cook, Gremo og Morgan (2017) lét 36 ungdomsskuleelevar spele eit rollespel bygd rundt ei novelle. Elevane brukte teksten aktivt i vala sine, og engasjementet steig utan at det faglege nivået gjekk ned.
  • Kaylor (University of Northern Iowa) intervjua sju rollespelarar. Seks fortalde at lesinga vart betre, og alle sju at dei vart flinkare munnleg. Ein deltakar med dysleksi las 60-siders regelbøker: «Eg var investert. Eg måtte lære desse reglane for å kunne spele.»
  • Ein gjennomgang av 51 studiar (2024) fann god dokumentasjon for at rollespel styrkjer kommunikasjon, kreativitet, problemløysing og evna til å sjå ting frå andre sine perspektiv.

Studiane er små, og ingen av dei beviser at rollespel løyser lesekrisa. Men forskinga peikar på ein samanheng mellom bordrollespel, leselyst og munnleg språkutvikling. Det er nok til at vi meiner det er verdt å satse på.

Slik vil V.A.R.D.E. bidra i Stad

V.A.R.D.E. – Vestkapp sin Arena for Rollespel, Drakar og Eventyr – er ei ny, frivillig rollespelforeining i Stad kommune. Vi er opne for folk i alle aldrar og vil skape ei trygg hamn der fantasi og samarbeid står i sentrum.

Saman med samarbeidspartnarane våre byggjer vi gradvis opp eit eige tilbod for born og unge. Målet er fleire møteplassar der unge i Nordfjordeid og resten av Stad kan oppleve meistring, fellesskap og glede ved å lese.

Bli med på kickoff 17. oktober

Vil du vere med – som forelder, spelleiar eller frivillig? Kom på kickoff for vaksne laurdag 17. oktober kl. 18:00 på Magnifikk i Nordfjordeid. Der fortel vi meir om planane våre, og du kan bli med på laget.

Ofte stilte spørsmål

Kva er bordrollespel? Bordrollespel er eit forteljarspel der spelarane skapar ei historie saman rundt eit bord, ofte med terningar, kart og karakterark. Det mest kjende er Dungeons & Dragons.

Må eg ha spelt rollespel før for å vere med? Nei. V.A.R.D.E. er for alle, frå nybyrjarar som berre er nysgjerrige til veteranar med fleire terningar heime enn dei vil innrømme.

Kan rollespel hjelpe born som ikkje likar å lese? Forsking og erfaringar frå skular og bibliotek peikar på at rollespel kan auke lysta til å lese, fordi teksten får ein tydeleg og spennande grunn til å bli lesen.

Kjelder

— Espen Heia, styreleiar, 29.09.26

Del saka

Foreininga lever på nett

Vi held til på Discord

Det er her praten går, arrangementa blir planlagde, og du blir kjend med resten av gjengen.

Bli med på Discord →
Samarbeidspartnarar Reklamehuset Nordvest Berghulen 2.0 Eid Frivilligsentral Hyperion – Norsk forbund for fantastiske fritidsinteresser